Spiral Dynamics

Spiral Dynamics Integral (SDi) is een theoretisch en pragmatisch model dat inzicht geeft in menselijke ontwikkeling en veranderprocessen. Kennis van SDi is uitermate waardevol om grip te krijgen op de veelzijdige behoeften (waarden en drijfveren) en gedrag van individuen, teams, organisaties en samenleving en om deze optimaal en effectief op elkaar af te stemmen. Het door SDi aangereikte instrumentarium kent vele toepassingen en biedt professionals handvatten en ondersteuning om veranderingen effectief te begeleiden en gerichte en doeltreffende interventies te doen.

 

Spiral Dynamics is ontwikkeld door Prof. Clare W. Graves, Dr. Don Beck en Christopher Cowan. Synnervate is het officiële, door Dr. Don Beck erkende, SDi certificeringinstituut in Nederland. Alle Synnervators zijn geschoold in SDi en hebben SDi Senior en/of Master Practitioner certificatie.

 

Wil je meer weten? Onze speciale Spiral Dynamics website SDiNL geeft heldere en toegankelijke informatie over de theorie, de waardesystemen en de toepassingen. Je vindt er talrijke interessante artikelen en leuke en inspirerende filmclips over het model en de drijfveren. Klik op het SDiNL logo voor uitgebreide informatie over SDi of lees een korte samenvatting hieronder.

 

sdinl-v3-compleet

 

 

 

 

De belangrijkste kenmerken en de toepassingsmogelijkheden van het Spiral Dynamics model staan hieronder kort weergegeven.

 

Spiral Dynamics Integral – Interessant, maar waar gaat het nu eigenlijk over?

 

Het valt buiten de scope van deze website om tot in detail uit te leggen waar Spiral Dynamics Integral over gaat. Toch willen we je het belangrijkste theoretische fundament niet onthouden.

 

SDi kent drie fundamentele pijlers:

 

  1. Waardesystemen (ook wel drijfveren en kleuren genoemd)
  2. Veranderdynamiek (het onderdeel van SDi dat beschrijft hoe verandering en ontwikkeling in essentie werkt)
  3. Integrale Theorie (pragmatisch model van Ken Wilber dat aangeeft hoe persoonlijke, organisatorische en maatschappelijke ontwikkeling continu in wisselwerking met elkaar zijn).

 

  1. Waardesystemen

Spiral Dynamics geeft inzicht in de verschillende waardesystemen (ook wel waarden, drijfveren en/of kleuren genoemd) van mensen. Waardesystemen weerspiegelen de voorkeuren in de verschillende wereldbeelden, overtuigingen en intrinsieke drijfveren van mens en organisatie. Ze verschillen per persoon en worden bepaald door iemands neurologische ‘bedrading’ (aanleg/opvoeding) en de perceptie van de levensomstandigheden. Intrinsieke drijfveren zijn sterk bepalend voor onze perceptie, ons denken, voelen, handelen en vermijden. Waardesystemen geven aan hoe mensen denken en waarom we doen wat we doen.

 

Waardesystemen dienen niet verward te worden met gedrag. Wat gedrag is als zichtbare factor aan de buitenkant van de mens, zijn waardesystemen als onzichtbare drijvende factor achter dat gedrag. De waarden die we als mensen belangrijk (waardevol) achten zijn in dit kader grotendeels bepalend voor ons gedrag. De set van waarden die we als mensen hanteren (voor waar aannemen) laten zich in samenhang zien als systeem, als paradigma. Een paradigma is een samenhangend stelsel van waarden die een denkkader vormen van waaruit de ‘realiteit’ geanalyseerd en benaderd wordt.

 

Vanuit het oorspronkelijke werk van Prof. Clare W. Graves, Dr. Don Beck en Christopher Cowan zijn er 8 unieke waardesystemen gedefinieerd, allen getypeerd door een kleur. De 8 waardesystemen zijn hieronder grafisch afgebeeld. Klik op de afbeelding om meer te weten te komen over verschillende kenmerken van de waardesystemen.

de 8 waardesystemen

afbeelding 1: de 8 waardesystemen in Spiral Dynamics

 

 

  1. Veranderdynamiek
    Verandering en ontwikkeling zijn twee veelgebruikte woorden in onze hedendaagse samenleving. Veel mensen en organisaties willen veranderen en zich ontwikkelen. Ze zijn niet tevreden met de realiteit zoals ze die ervaren en willen die zelfde realiteit graag anders zien. Aan de ene kant zijn onze veranderwensen waardevol want ze laten een spanning zien tussen wat is en wat kan. Ze zijn als sinds mensenheugenis de basis van onze evolutie. Ze hebben onze samenleving gemaakt tot wat die vandaag de dag is. Aan de andere kant blijken we, ondanks onze eeuwenlange ervaring, het nog steeds moeilijk te vinden om succesvolle en duurzame verandering te realiseren. Kijk naar alle goedbedoelde verander initiatieven en ontwikkeltrajecten die vaan een (te) vroege dood sterven omdat ze óf te weinig draagvlak óf niet snel genoeg het gewenst effect hebben weten te creëren.

Belangrijke redenen waarom veranderingen niet beklijven is omdat we de essentie van veranderingen niet altijd goed begrijpen en omdat we de onderliggende dynamiek van verandering maar moeilijk doorgronden.

 

Anders gezegd: Wat is de verandering waar we voor staan en hoe werkt deze in dit specifieke geval eigenlijk? Spiral Dynamics Integral geeft diepgaande inzichten in de essentie en dynamiek van verandering en kan behulpzaam zijn om op kleine én grote schaal effectieve én passende verandering te bewerkstelligen. Hieronder een korte toelichting.

 

De veranderdynamiek is één van de drie fundamentele pijlers van Spiral Dynamics Integral. Het geeft inzicht in hoe we veranderen, waarom we willen veranderen, wat we kunnen doen om te veranderen, wie de verandering moet realiseren en van waar (welk huidig waardesysteem?) naar waar (welk nieuw, huidig en/of oud waardesysteem?) we eigenlijk willen veranderen.

 

vm-veranderprofiel-nl

afbeelding 2: voorbeeld van een veranderprofiel

 

SDi geeft een gemeenschappelijke en begrijpelijke taal om de verschillende componenten van verandering te kunnen begrijpen en toe te passen. Het gaat uit van een drietal indicatoren (verandercondities, veranderfasen en verandermogelijkheden) die praktisch en inzichtelijk weergeven wat er voor nodig is om te kunnen bepalen wanneer we wat en met wie moeten doen om te kunnen veranderen.

 

Iedere verandering is een vorm van maatwerk. Het valt dan ook buiten de scope van deze website om deze materie verder in detail uit te leggen. Voor meer informatie verwijzen wij naar onze Spiral Dynamics website.

 

  1. Integrale Theorie

Ken Wilber’s Integrale Theorie is – naast de waardesystemen en de veranderdynamiek – de derde fundamentele pijler van Spiral Dynamics Integral. Vanuit het SDi gedachtegoed gaan we ervan uit dat alle aspecten in onze leef- en werkomgeving een innerlijke (subjectieve waarden en drijfveren) en uiterlijke (objectief meetbaar gedrag en manifestaties) dimensie hebben, op zowel individueel als collectief niveau. Deze dimensies worden ook wel de vier kwadranten genoemd. Hieronder een grafische weergave van de vier kwadranten.

 

Vier kwadranten model van Ken Wilber

afbeelding 3: Ken Wilber’s integrale vier kwadranten model

 

Door de werkelijkheid vanuit deze vier kwadranten te bekijken wordt het duidelijk dat ontwikkeling een integraal en samenhangend geheel is. De integrale theorie maakt als het ware een landkaart waarop men kan zien waar een mens of organisatie ‘uithangt’ in hun ontwikkeling en waar men wel en geen aandacht aan besteedt en/of kan besteden. Het gebruik van de integrale theorie leert ons dat organisatieontwikkeling te allen tijde verbonden is met persoonlijke en intermenselijke ontwikkeling en dat groei en verandering van mens en organisatie telkens plaatsvindt in wisselwerking met de omgeving. Groot voordeel van de integrale theorie is dat het overzichtelijk, uitermate pragmatisch en makkelijk uit te leggen is. Meer gedetailleerde informatie over de integrale theorie is te vinden op onze Spiral Dynamics website.

 

 

Spiral Dynamics Integral – Leuk, maar wat kun je er feitelijk mee?

 

Spiral Dynamics Integral is een metamodel. Het biedt een perspectief om de werkelijkheid in al z’n facetten in samenhang te begrijpen. Het wordt daarom (gekscherend) ook wel eens de the theory that explains everything genoemd. Gekscherend, maar er zit een kern van waarheid in, want Spiral Dynamics is toepasbaar in ieder situatie en kan op zowel individueel, team, organisatie als maatschappelijk (lokaal, nationaal en internationaal) niveau worden ingezet.

 

SDi geeft naast verklaringen en bewustzijn (be)grip en handvatten om de ontwikkelingen en veranderingen die plaatsvinden in de wereld om je heen, in je werk, in je privéleven en in jezelf beter te kunnen duiden. Hierdoor zorgt SDi ervoor dat je op een andere (lees: waardevrijere) manier naar de werkelijkheid kunt kijken: je zult de krant op een andere (lees: in meer samenhang) manier gaan lezen en het journaal en actualiteitenprogramma’s op een andere manier gaan bekijken en beluisteren. En hierdoor kun je gemakkelijker begrijpen hoe onze maatschappij is geworden tot wij hij vandaag de dag is, en wat waarschijnlijk de natuurlijk volgende stap is.

 

Toepassingsmogelijkheden SDi

SDi kent vele toepassingsmogelijkheden. Het kan op verschillende manieren en in diverse fasen van ontwikkeling en verandering worden toegepast en ingezet als ontwikkelmodel en veranderinstrument.

 

In het algemeen wordt SDi toegepast:

  • als analyse-instrument, om vragen en vraagstukken te verduidelijken;
  • als onderzoeksinstrument voor het vergaren van data rond persoonlijke, bedrijfsmatige en maatschappelijke situaties gericht op een specifieke vraagstelling;
  • als ontwerpinstrument voor het vormgeven van passende bestaanscondities, bedrijfsvormen en maatschappelijke oplossingen, en;
  • als implementatie-instrument in de ondersteuning van maatschappelijke verandering, organisatieverandering, cultuurontwikkeling, fusies, teamontwikkeling en persoonlijke begeleiding – inclusief de keuze voor passende werkvormen en communicatiestijlen.

 

De meest gebruikte toepassingsgebieden van SDi staan hieronder weergegeven. 

 

Organisatieontwikkeling

Organisaties zijn voortdurend in ontwikkeling. SDi helpt bij vragen als ‘Waar staan we als organisatie?’, ‘Waar willen we naar toe?’ , ‘Hoe gaan we dit doen?’ en ‘Wat is daartoe de eerstvolgende stap?’. Bij die laatste vraag gaat het vaak om zaken als: wat drijft/demotiveert mensen, wat zijn natuurlijke neigingen en aandachtspunten, wat zijn blinde vlekken en hoe kun je daar tegenstuur aan geven?

 

Organisatie-inrichting

Wat betekenen de recente ontwikkelingen voor de inrichting van de organisatie? SDi ondersteunt de keuze en vorming van de inrichting in de mate van gewenste autonomie, verbinding en structuur. Inrichting naar centrale of decentrale beweging en de mate van gerichtheid naar de klant.

 

Begeleiding van ontwikkeling en inrichting van processen

Welke veranderingen zijn wenselijk in het licht van de ontwikkeling en inrichting? Wat is er nodig om dit te realiseren? Welke drijfveren werken mee en tegen in deze ontwikkelingen en hoe kan dit gebruikt worden om succes te boeken?

 

Samenlevingsontwikkeling

De SDi manier van kijken biedt binnen een maatschappelijke en/of samenlevingsgerelateerde context diepgaande inzichten om op vernieuwende wijze om te gaan met vraagstukken rondom gebieds- en wijkontwikkeling, gezondheidszorg, welzijn, integratie, onderwijs, milieu, duurzaamheid, leefkwaliteit en wonen. In deze contexten is SDi erop gericht om t.b.v. een gemeenschappelijk doel de diversiteit tussen mensen en organisaties zo optimaal mogelijk te benutten.

 

Integraties & fusies

Hoe worden diverse onderdelen van een organisatie samengebracht? Hoe kunnen deze onderdeel beter samenwerken? Hoe dient de (her)inrichting van de organisatie te worden vormgegeven? En hoe kan ervoor gezorgd worden dat er synergie kan ontstaan?

 

Cultuurontwikkeling

Hoe kan de ontwikkeling van gewenst gedrag ondersteunt worden? Welke ongeschreven regels zijn hierin bepalend? Wat voor cultuur kan dit faciliteren? Hoe kan een cultuur meebewegen met de steeds veranderende leefomgeving?

 

Project- en programmamanagement

De verander-kant van de organisatie vraagt vaak een specifieke aandacht en begeleiding, aangezien hier de focus specifiek op creatie en nieuwe dingen ligt, daar waar de lijnorganisatie het beheer en de continuïteit voor haar rekening neemt. Hoe professionaliseer je projecten en programma’s? Hoe veranderen mensen die zich met veranderingen bezig houden? Wat is nodig om de eerstvolgende natuurlijke stap te maken om slagingskansen en succes maximaal te kunnen maken?

 

Teamontwikkeling

Hoe zijn de sterke en zwakke punten van een team te begrijpen vanuit de gemeenschappelijke waarden? Hoe kun je bewust sturing geven aan de ontwikkeling van teams naar een complexer samenwerkingsniveau? En gegeven de aard van het werk en de zakelijke opdracht van het team: welke capaciteiten en vermogens in relatie tot drijfveren maken de juiste mix om tot resultaat te komen?

 

Werving & selectie

Wat zijn de persoonlijke drijfveren en in hoeverre weet iemand een daarbij passende werkstijl te ontwikkelen? In hoeverre is iemand ook competent op gebieden die vanuit zijn waardesystemen niet direct voor de hand liggen – denk aan directieve leiders die ook kunnen polderen, of zorgvuldige regelaars die ook kunnen confronteren. En in hoeverre heeft iemand zelfkennis over zijn drijfveren in relatie tot zijn gedrag – ook over de schaduwzijden en blinde vlekken?

 

Medewerkertevredenheid

Wat zijn de dominante waarden in een organisatie? Wat wordt ervaren als belangrijk en waardevol? Wat kan er gedaan worden om de tevredenheid van medewerkers te vergroten? Welke elementen spelen een rol bij de ontevredenheid en wat kan daaraan gedaan worden? In hoeverre staan medewerkers open voor verandering en in welke mate ervaren ze weerstand, urgentie en perspectief om te veranderen?

 

Persoonlijke professionele ontwikkeling

Wat zijn je drijfveren en waarden en hoe komen die tot uiting in je werkstijl en persoonlijk leiderschap? Wat geeft je energie en wat kost energie? Hoe manifesteer je wat je belangrijk vind? Hoe kun je positief gedrag vanuit jouw drijfveren laten zien – en negatief gedrag herkennen? Welke natuurlijke kwaliteiten en talenten heb je vanuit jouw waarden – en welke blinde vlekken? Wat zijn jouw natuurlijke ontwikkelstappen en wat heb je al in huis om die zelf te zetten?

 

Wilt u meer weten over de specifieke toepassingen van SDi in de dagelijkse praktijk?

Bekijk onze klantvragen, lees onze nieuwsitems of kom naar één van onze evenementen

Je kunt ook contact met ons opnemen. Wij verbinden je dan met een voor jou gespecialiseerde SDi practitioner.

BewarenBewaren